[ قرلقان ، قرلخان ] و تبتيان دستجات كمكى براى رافع فرستادند « 1 » . اين شورش فقط در سال 195 هجرى / 810 ميلادى سركوب شد . رافع كه تركان در سال 194 هجرى ( 809 ميلادى ) تركش گفته بودند « 2 » « چون از حكومت عادلانه مأمون اطلاع يافت » « 3 » تسليم وى گشت و مورد عفو كامل قرار گرفت . بدين قرار معلوم مىشود كه تركان در اغتشاشات ماوراء النهر دست داشتند و ضمنا شورشيان گاه خود آنان را به يارى مىخواندند . ولى ديگر در آن زمان اعراب با نيروهاى مهم تركان - نيروهاى عظيمى كه در زمان امويان وارد كارزار مىشدند - مواجه نگشتند . پس از سقوط دولت تورغشان و شكست چينيان در مرز ماوراء النهر ، دو دولت تأسيس شد : هفت‌آب و بخش شرقى ناحيهء سيردريا را قارليغان [ قرلقان ، قرلخان ] - كه در سال 149 هجرى ( 766 ميلادى ) سوياب - يعنى پايتخت سابق تورغشان را اشغال كرده بودند - در تصرف داشتند . در بخش سفلاى سيردريا دولت غزان تشكيل يافت . ظاهرا غزان نيز مانند تغزغزان مشرق تركستان بخشى از تركان غربى بودند كه پس از مرگ سولو متفرق و پراكنده شده بودند « 4 » . تغزغزانى را كه در وقايع آغاز قرن سوم هجرى ( قرن نهم ميلادى ) در ماوراء النهر شركت كرده بودند ، ظاهرا بايد با غزان سيردريا يكى دانست نه با تغزغزان تركستان شرقى « 5 » . اين صحرانشينان ظاهرا به قصد كشورگشائى به ماوراء النهر لشكركشى نمىكردند و به دستبرد و يارى

--> ( 1 ) - يعقوبى ، همانجا . ( 2 ) - طبرى III ، 775 . ( 3 ) - طبرى / 777 ( 4 ) - Die » ، . Barthold 25 - 24 . S ، « Die Chronologie » ، marquart . 28 . S ، « Altturkischen Inschriften ( 5 ) - رجوع شود به : « Ghuzy » ، Barthold